| Hadrian | |
_01.jpg) |
|
| Imiona | Publius Aelius Hadrianus |
| Panował jako | Imperator Cæsar Divi Traiani Parthici Divi Nervæ Traianus Hadrianus Augustus |
| zaliczony w poczet bogów | |
| Czas panowania | 117 r. - 138 r. |
| Dynastia | Antoninów |
| Data urodzin | 24 stycznia 76 r. - Italica lub Rzym |
| Data śmierci | 10 lipca 138 r. - Baje |
| Moneta | |
 |
|
| Lista cesarzy rzymskich | |
Publiusz Eliusz Hadrian (Publius Aelius Hadrianus; ur. 24 stycznia 76 w Italice lub Rzymie, zm. 10 lipca 138 w Bajach) - w latach 117-138 cesarz rzymski. Po śmierci został zaliczony w poczet bogów.
Spis treści |
edytuj Rodzinne koligacje
Syn P. Aeliusa Hadrianusa Afera i Domicji Pauliny. W wieku 10 lat stracił ojca i znalazł się pod opieką późniejszego cesarza Trajana. W 100 roku ożenił się z Vibią Sabiną (która miała wówczas 12 lat) - wnuczką siostry cesarza.
edytuj Kariera
Przed wstąpieniem na tron pełnił wiele funkcji publicznych. Był jednym z decemwirów, trybunem drugiego legionu, kwestorem w roku 101, trybunem ludowym w roku 105, pretorem około roku 106, konsulem w latach 108 i 109 lub 110, legatem w czasie wyprawy przeciw Partom, dowódcą pierwszego legionu Minerwy, legatem Syrii oraz legatem pretora do Dolnej Panonii.
edytuj Panowanie
Po śmierci Trajana, Hadrian, w wieku 41 lat, został cesarzem rzymskim. Wiadomość o tym zastała go 11 sierpnia, gdy przebywał w Antiochii . W roku 118 zawitał do Rzymu, gdzie pozostał przez 3 lata. W 121 roku udał się do Galii. Zajął się umacnianiem fortyfikacji. W roku 122 znalazł się w Wielkiej Brytanii, gdzie zlecił budowę umocnień limesowych - Wału Hadriana. Zreformował system podatkowy, złagodził prawa dotyczące niewolników. Zlecił Salwiuszowi Julianowi wydanie instrukcji prawnych dla pretorów zwane edyktem wieczystym (edictum perpetuum). Głównym założeniem jego polityki zagranicznej była rezygnacja z dalszych podbojów i zabezpieczenie granic Imperium Romanum. W okresie 132-135 stłumił powstanie w Judei. Usynowił Cejoniusza Kommodusa i Antoninusa Piusa, był trzecim z tzw. pięciu dobrych cesarzy. Pod koniec życia, mocno schorowany Hadrian (chorował między innymi na puchlinę wodną) zaczął podejmować kontrowersyjne decyzje, które głównie godziły w arystokrację. Po śmierci mimo to senat, z dość dużymi oporami, uchwalił jego deifikację.
edytuj Mecenas sztuki
Dał się poznać jako mecenas sztuki i nauki. Szczególną uwagą darzył kulturę grecką. Był autorem wielu wierszy, mów, napisał autobiografię, rzeźbił oraz malował. Jeden z niewielu ocalałych wierszy jego autorstwa Animula vagula, blandula w polskim przekładzie brzmi:
Duszyczko moja, tkliwa i ruchliwa,
Gościu ty ciała mojego i druhno,
Co pójdziesz teraz w ostępy ciemności,
Twarde i nagie, i pełne bladości,
A żartów stroić już zwykłych nie będziesz
edytuj Architekt i budowniczy
Budowle powstałe w Rzymie z inicjatywy Hadriana to między innymi monumentalny grobowiec imperatora i jego rodziny (znany obecnie jako Zamek św. Anioła), świątynia Wenery i Romy przy Forum Romanum od strony Koloseum oraz Panteon.
edytuj Inne fakty z życia
Hadrian był również znany ze swojego miłosnego związku z przeszło 30 lat młodszym Antinousem, greckim młodzieńcem, który towarzyszył cesarzowi w jego podróżach. Po tym jak Antinous utonął w Nilu, Hadrian przeprowadził jego deifikację. Kult Antinousa trwał kilka wieków.
edytuj Bibliografia
- Birley A., Hadrian, tłum R. Wiśniewski, Warszawa 2002, ISBN 83-06-02883-X
- Cary M., Scullard H. H., Dzieje Rzymu. Od czasów najdawniejszych do Konstantyna. t. I, Warszawa 1992.
- Krawczuk A., Poczet Cesarzy Rzymskich. Pryncypat, Warszawa 1986, ISBN 83-207-0788-9
- Krawczuk A., Poczet cesarzowych Rzymu, ISKRY, Warszawa 2006.
- Władcy i wodzowie starożytności. Słownik, pod red. P. Iwaszkiewicz, W. Łoś, M. Stępień, Warszawa 1998.
edytuj Zobacz też
- zestawienie chronologiczne cesarzy rzymskich
- pięciu dobrych cesarzy
- dynastia Antoninów
- Mur Hadriana
- Hadrian (imię)
| Poprzednik Trajan |
 |
Cesarz rzymski 117 - 138 |
|
Następca Antoninus Pius |